joystick test: Uçuş Kolu, Gaz Kolu ve Pedal Eksenlerini Kontrol Edin

Adım Adım joystick test Nasıl Yapılır?

1. Kolu USB ile Bağlayın: Uçuş kolunu, gaz ünitesini ve varsa pedalları doğrudan bilgisayarın USB portlarına takın. Bağlantıdan sonra kol üzerindeki herhangi bir tuşa basın, çünkü tarayıcı cihazı ancak ilk girişten sonra sayfaya tanıtır.
2. Doğru Cihaz Yuvasını Seçin: HOTAS setlerinde kol ve gaz ünitesi çoğu zaman ayrı USB cihazı olarak görünür. Yuva listesinden test etmek istediğiniz parçayı seçin ve cihaz kimliğinin doğru ürüne ait olduğunu kontrol edin.
3. Her Ekseni Uçtan Uca Hareket Ettirin: Kolu yavaşça ileri, geri, sağa ve sola sonuna kadar itin, ardından burun ekseni için kolu kendi etrafında çevirin. Her eksenin -1 ile 1 arasında kesintisiz ve atlamasız ilerlediğini izleyin.
4. Kolu Bırakıp Merkezi Gözlemleyin: Kolu serbest bırakın ve birkaç saniye dokunmadan bekleyin. Değerin sıfıra yakın bir noktada sabit kalması gerekir. Sürekli oynayan son haneler sensörde kirlenme veya aşınma işaretidir.
5. Tuşları ve Hat Switch Yönlerini Deneyin: Tetiği, başparmak tuşlarını, mod anahtarlarını ve hat switch yönlerini tek tek kullanın. Her basışın ekranda tek bir girdi olarak göründüğünü ve bıraktığınızda hemen söndüğünü doğrulayın.

joystick test Sonuçları Ne Anlatır?

Uçuş kolu verileri ilk bakışta karmaşık görünebilir, çünkü ekranda sıradan bir oyun kolundan çok daha fazla eksen listelenir. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan okumaları ve bunların donanım açısından ne anlama geldiğini özetler.

joystick test Neyi Ölçer?

Bir joystick testi, kolun içindeki sensörlerin ürettiği sayıların bilgisayara nasıl ulaştığını gösterir. Gamepad API her ekseni -1 ile 1 arasında normalleştirilmiş bir değer, her tuşu ise 0 ile 1 arasında bir basınç değeri olarak verir. Uçuş kolunda bu, kolun eğim açısının, gaz kolunun konumunun ve pedalların ne kadar basıldığının sayıya dönüşmüş halidir.

Ekranda gördüğünüz değerler oyunun ayarlarından, eğri profillerinden veya üretici yazılımından geçmeden önceki ham verilerdir. Bu nedenle sorunun donanımda mı yoksa yazılım tarafında mı olduğunu ayırt etmek için iyi bir başlangıç noktasıdır. Oyunda kolunuz kendi kendine yalpalıyorsa ve burada da değer titriyorsa, sorun büyük ihtimalle donanımdadır.

Test ayrıca tuş sayısını, eksen sayısını ve cihazın tarayıcıya hangi isimle tanıtıldığını listeler. Bu bilgi, yeni aldığınız bir kolun tüm kontrollerinin bilgisayar tarafından gerçekten görülüp görülmediğini doğrulamak için de kullanışlıdır.

Uçuş Kolu ile Oyun Kolu Arasındaki Temel Fark

Sıradan bir oyun kolu genellikle dört eksen, iki tetik ve on altı civarında tuş sunar. Tarayıcılar bu tür kolları standart eşleme adı verilen sabit bir düzene oturtur: sol çubuk eksen 0 ve 1, sağ çubuk eksen 2 ve 3 olur, tuşların sırası da bellidir. Uçuş kolları ise bu kalıba uymaz.

Bir HOTAS düzeninde kolun kendisi X, Y ve burulma eksenini, gaz ünitesi bir veya iki gaz eksenini, bunlara ek olarak döner düğmeleri, kaydırıcıları ve mini çubukları taşıyabilir. Pedallar ise dümen ekseni ile iki ayrı fren eksenini ekler. Toplamda ekranda onlarca tuş ve birçok eksen görmeniz olağandır.

Bu yüzden uçuş kolları tarayıcıda çoğu zaman standart dışı eşleme ile görünür. Bu bir hata değildir: tarayıcı, cihazın gönderdiği eksenleri ve tuşları kendi sırasıyla listeler ve hangi numaranın hangi kontrole ait olduğunu sizin tek tek hareket ettirerek bulmanız gerekir.

HOTAS, Gaz Kolu ve Dümen Pedalı Eksenleri

HOTAS, elleri gaz ve kumanda üzerinde tutma anlamına gelen bir düzenin kısaltmasıdır ve gerçek uçak kokpitlerindeki yerleşimden esinlenir. Sağ elde kol, sol elde gaz ünitesi bulunur ve uçuş sırasında el değiştirmeden çok sayıda işlev kullanılabilir. Simülasyon tarafında bu, her işlevin ayrı bir eksen veya tuş olarak tanımlanması demektir.

Gaz ünitesi bazen iki parçaya ayrılabilir ve çift motorlu uçaklar için iki ayrı gaz ekseni verir. Bazı ünitelerde bir tekerlek veya kaydırıcı daha bulunur ve bu da ayrı bir eksen olarak raporlanır. Joystick testi sırasında her parçayı tek başına hareket ettirerek hangi eksen numarasının değiştiğini not etmek, oyundaki atamaları çok kolaylaştırır.

Dümen pedalları genellikle ileri geri kayan bir dümen ekseni ve her pedalın ucunda bulunan parmak frenleri için iki ayrı eksen sunar. Pedallar çoğunlukla ayrı bir USB cihazıdır, bu yüzden test ekranında farklı bir yuvada belirir.

• X ekseni: kolun sağa ve sola yatırılması, yatış kontrolü
• Y ekseni: kolun ileri ve geri itilmesi, yunuslama kontrolü
• Burulma ekseni: kolun kendi etrafında çevrilmesi, dümen kontrolü
• Gaz ekseni: gaz ünitesi veya kol üzerindeki kaydırıcı
• Fren eksenleri: pedal uçlarındaki sol ve sağ parmak frenleri
• Hat switch: bakış açısı veya trim için sekiz yönlü düğme

Standart Dışı Eşleme ve Fazla Eksenler

W3C Gamepad API, bir cihazı tanıdığında mapping alanına standard değerini yazar. Tanımadığı ya da standart düzene oturtamadığı cihazlarda bu alan boş kalır. Uçuş kollarının büyük kısmı ikinci gruba girer ve GPadTester ekranında eşleme bilgisi standart dışı olarak görünür.

Standart dışı eşlemede tarayıcı, cihazın gönderdiği tüm eksenleri sırayla verir. İşletim sistemi ve tarayıcıya göre bu sıra değişebilir, yani Windows üzerinde Chrome ile macOS üzerinde Safari aynı kol için farklı numaralar gösterebilir. Önemli olan, her kontrolün kendine ait bir numarada temiz değerler üretmesidir.

Joystick test ekranında tanımadığınız bir eksenin sürekli sabit bir değer gösterdiğini görebilirsiniz. Bu çoğunlukla kullanılmayan bir kanal veya hat switch gibi farklı biçimde raporlanan bir kontroldür. Hareket ettirdiğiniz hiçbir parça o değeri değiştirmiyorsa endişelenmenize gerek yoktur.

Hat Switch ve POV Kontrolünü Okumak

Hat switch, kolun tepesindeki küçük sekiz yönlü düğmedir ve çoğunlukla kamera bakışı veya trim ayarı için kullanılır. Bazı kollar her yönü ayrı bir tuş olarak gönderir, bazıları ise tüm yönleri tek bir eksene sıkıştırır. İkinci durumda her yön için o eksende farklı bir sabit değer görürsünüz.

Tek eksen olarak raporlanan hat switch, düğme serbestken bazı tarayıcılarda -1 ile 1 aralığının biraz dışında bir değer gösterebilir. Bu bir arıza değildir, nötr konumu ifade etmenin bir yoludur. Düğmeyi her yöne bastığınızda değerin belirgin biçimde değişmesi ve bıraktığınızda aynı nötr değere dönmesi yeterlidir.

Hat switch arızası genellikle bir yönün hiç algılanmaması veya çapraz yönlerin yanlış yönle karışması şeklinde ortaya çıkar. Her yönü sırayla bastırıp ekrandaki değeri not ederseniz, eksik veya tutarsız bir yönü kolayca fark edersiniz.

Potansiyometre ve Hall Etkisi Sensörleri

Uçuş kollarında eksen konumunu ölçmek için iki temel sensör türü kullanılır. Potansiyometre, dönen bir silecek ile direnç yüzeyi arasındaki temasla çalışır. Ucuzdur ve yaygındır, ancak zamanla bu temas yüzeyi aşınır, toz toplar ve değerlerde titreme ya da sıçrama yapabilir.

Hall etkisi sensörleri ise bir mıknatısın konumunu manyetik alan aracılığıyla ölçer ve fiziksel temas içermez. Bu nedenle aşınmaya karşı daha dayanıklıdır ve uzun süre kullanımda da merkez değeri daha kararlı kalma eğilimindedir. Birçok orta ve üst segment uçuş kolu ana eksenlerde bu tür sensörler kullanır.

Hangi sensörü taşıdığını bilmediğiniz bir kolda joystick testi ipucu verebilir. Değerler belirli bir noktada kısa bir sıçrama yapıyor ve bu nokta her seferinde aynı yerdeyse, bu daha çok potansiyometrede yıpranmış bir bölgeye işaret eder. Manyetik sensörlerde böyle sabit noktalı bozulmalar daha nadir görülür.

Merkez Kayması, Titreme ve Ölü Bölge

Merkez kayması, kol bırakıldığında eksenin sıfıra değil biraz yana oturmasıdır. Yaylı bir uçuş kolunda küçük bir sapma normaldir, çünkü yay mekanizması kolu her seferinde birebir aynı noktaya getiremez. Sorun, bu sapmanın oyunda uçağın kendiliğinden yatmasına neden olacak kadar büyümesidir.

Titreme ise değerin sabit kalmayıp sürekli küçük adımlarla değişmesidir. Bu durum sensörde kirlenme, kablo bağlantısında gevşeklik veya USB güç dalgalanmasıyla ortaya çıkabilir. Farklı bir USB portu, özellikle hub yerine doğrudan anakart portu denemek, bazen titremeyi tamamen ortadan kaldırır.

Her iki sorun için de pratik çözüm oyundaki ölü bölge ayarıdır. Ölü bölge, merkez etrafındaki küçük hareketlerin yok sayıldığı alandır. Uçuşta hassas kontrol önemli olduğu için bu alanı yalnızca titremeyi bastıracak kadar küçük tutmak gerekir. Joystick testinde gördüğünüz titreme genişliği, ne kadar ölü bölgeye ihtiyacınız olduğunu tahmin etmenizi sağlar.

Gaz Ekseninde Sıçrama ve Kesik Değerler

Gaz kolu, ana eksenlerin aksine yaylı değildir ve bıraktığınız yerde kalır. Bu nedenle sorunları genellikle merkez kayması yerine hareket boyunca kendini gösterir. Gaz kolunu en geriden en ileriye yavaşça iterken değerin düzgün bir çizgi halinde artması beklenir.

Belirli bir noktada değer aniden yukarı fırlıyor, aşağı düşüyor veya kısa bir an donuyorsa, potansiyometre yüzeyinde o bölgede bir kusur olabilir. Aynı hareketi birkaç kez tekrarlayın. Sıçrama hep aynı konumda oluyorsa sorun mekanik ve kalıcıdır, rastgele yerlerde oluyorsa bağlantı veya gürültü kaynaklı olma ihtimali artar.

Bazı gaz ünitelerinde kolun en ön veya en arka ucunda hissedilir bir tık bulunur ve bu bölüm ayrı bir tuş olarak raporlanabilir. Joystick testi sırasında bu tıkın ekranda bir tuş olarak yanıp sönmesi normaldir ve genellikle art yakıcı veya motor kesme işlevi için tasarlanmıştır.

Dümen Pedallarını ve Parmak Frenlerini Denetlemek

Pedallar, ayaklarla yapılan bir hareketi eksen değerine çevirir. Dümen ekseninde iki pedal birbirine bağlı çalışır: biri ileri giderken diğeri geri gelir ve eksen tek bir değer olarak raporlanır. Pedallar ortadayken değerin sıfıra yakın olması, uçlarda ise -1 ve 1 değerlerine ulaşması gerekir.

Parmak frenleri ise pedalın üst kısmını ileri yatırarak çalışır ve her biri ayrı bir eksendir. Bazı cihazlarda fren eksenleri basılmadığında -1, tam basıldığında 1 değerini gösterir. Bazılarında bu yön terstir. Hangi durum olursa olsun, değerin bir uçtan diğerine kesintisiz ilerlemesi önemlidir.

Pedalları test ederken ayağınızı yavaşça kaldırın ve değerin istirahat konumuna geri döndüğünü izleyin. Fren ekseninin bırakıldığında tam olarak dinlenme değerine dönmemesi, oyunda tekerlek frenlerinin hafifçe basılı kalmasına yol açabilir.

Windows ve macOS Üzerinde joystick test Farkları

Windows, oyun denetleyicilerini uzun süredir DirectInput ve sonrasında gelen arayüzler üzerinden destekler. Tarayıcılar da uçuş kolları gibi XInput dışı cihazları bu katmanlar aracılığıyla okur. Windows ayrıca USB oyun denetleyicilerini ayarlama penceresi ile temel bir kalibrasyon aracı sunar.

macOS tarafında oyun kolları sistemin HID ve oyun denetleyicisi katmanları üzerinden tanınır. Bu nedenle aynı kolun eksen sırası veya tuş numaraları Windows ile farklı görünebilir. Bir eksenin numarası değişmiş olsa bile değerlerin düzgün ilerlemesi, donanımın sağlıklı olduğunu gösterir.

Linux kullanıcıları için de durum benzerdir. Tarayıcı, işletim sisteminin sunduğu girdi aygıtını okur ve onu Gamepad API biçimine çevirir. Joystick testi her platformda aynı mantıkla çalışır, sadece numaralandırma ve cihaz adı platforma göre farklılık gösterebilir.

Kalibrasyon Ne Zaman Gerekir?

Bir eksen uçlarda 1 değerine ulaşmıyorsa ya da merkezde belirgin şekilde yana kaymışsa kalibrasyon yararlı olabilir. Windows üzerinde denetim masasındaki oyun denetleyicisi ayarlarından cihazı seçip özellikler bölümündeki kalibrasyon sihirbazını çalıştırabilirsiniz. Sihirbaz sizden kolu merkeze bırakmanızı ve tüm uçlara götürmenizi ister.

Bazı üreticiler kendi yazılımlarında eğri ve kalibrasyon ayarları sunar. Bu ayarlar cihazın sürücü katmanında uygulanıyorsa, tarayıcıdaki ham değerlere de yansıyabilir. Bu yüzden kalibrasyondan sonra joystick testini yeniden çalıştırıp değerlerin artık tam aralığı kapsadığını doğrulamak iyi bir alışkanlıktır.

Kalibrasyon mekanik aşınmayı onarmaz. Potansiyometrede yıpranmış bir bölge varsa, kalibrasyon yalnızca aralığı yeniden ölçer ve sıçrama devam eder. Bu durumda sensör temizliği veya değişimi gerçek çözümdür.

Oyunlarda Eksen Atamaları ve Eğriler

Uçuş simülasyonları genellikle her ekseni ayrı ayrı atamanıza izin verir. Joystick testinde hangi kontrolün hangi eksen numarasına denk geldiğini öğrendikten sonra, oyunda bu numaraları doğru işlevlere bağlamak çok daha hızlı olur. Özellikle birden fazla cihazı aynı anda kullanıyorsanız, cihaz adlarını da not edin.

Eğri ayarları, kolun küçük hareketlerinde daha az, büyük hareketlerinde daha fazla tepki vermesini sağlar. Bu ayarlar oyun içinde uygulanır ve tarayıcıdaki ham değerleri değiştirmez. Ekranda doğrusal bir artış görüyorsanız ve oyunda farklı bir his alıyorsanız, aradaki fark eğri ayarından kaynaklanır.

Tersine çevrilmiş eksenler de yaygın bir şikayettir. Gaz kolunu ileri ittiğinizde değer azalıyorsa, bu donanım hatası değil cihazın raporlama yönüdür. Oyundaki ters çevirme seçeneği bu durumu düzeltir.

Mini Çubuklar, Döner Düğmeler ve Mod Anahtarları

Gelişmiş gaz ünitelerinde başparmakla kullanılan küçük bir analog çubuk bulunabilir. Bu mini çubuk genellikle radar imleci veya hedef kilitleme için kullanılır ve iki ayrı eksen olarak raporlanır. Küçük boyutu nedeniyle merkez titremesine ana kola göre daha yatkındır, bu yüzden ayrı bir ölü bölge gerektirebilir.

Döner düğmeler ve tekerlekler de çoğu zaman tam aralıklı birer eksendir. Bazı modellerde ise sonsuz dönen bir tekerlek, her tık için bir tuş basışı gönderir. Test ekranında hangisinin geçerli olduğunu görmek için düğmeyi yavaşça çevirin: değer bir eksende kayıyorsa analog, bir tuş yanıp sönüyorsa dijital bir kontroldür.

Mod anahtarları kolun tüm tuş numaralarını değiştirebilir. Bir anahtar konumunda aynı fiziksel tuş farklı bir numara gönderiyorsa, bu cihazın katmanlı çalıştığını gösterir. Oyunda atama yapmadan önce anahtarı istediğiniz konuma getirip joystick testini o konumda tekrarlamanız, karışıklığı önler.

Uçuş Kolunun Bakımı ve Temizliği

Uçuş kolları masada uzun süre açıkta durduğu için toz ve kir biriktirir. Kolun tabanındaki körük veya lastik kılıf, bu tozun sensöre ulaşmasını kısmen engeller. Kılıfta yırtık varsa, içeri giren parçacıklar zamanla potansiyometre yüzeyini etkileyebilir.

Temizlik için önce cihazı bilgisayardan çıkarın. Dış yüzeyi hafif nemli bir bezle silin ve tuş aralarındaki tozu kuru bir fırça veya basınçlı hava ile alın. Kolun içini açmak garantiyi etkileyebileceği için, bunu yalnızca garanti süresi dolmuşsa ve ne yaptığınızı biliyorsanız düşünün.

Temizlikten sonra cihazı yeniden takıp ölçümü tekrarlayın. Merkezdeki titreme azaldıysa sorun kirden kaynaklanıyordu. Değişmediyse aşınma veya elektriksel bir sorun daha olasıdır.

İkinci El Uçuş Kolu Alırken Kontrol Listesi

İkinci el bir uçuş kolu veya HOTAS seti alırken satıcıdan cihazı bir bilgisayara bağlayıp tarayıcıda test etmesini isteyebilirsiniz. Bu yöntem kurulum gerektirmediği için hem satıcı hem alıcı için pratiktir ve dakikalar içinde tüm kontrollerin çalışıp çalışmadığını gösterir.

Kontrol ederken her ekseni yavaşça uçtan uca götürün, gaz kolunda sıçrama olup olmadığına bakın ve tüm tuşlara tek tek basın. Pedallar setin parçasıysa onları da ayrı yuvada kontrol edin. Merkezde belirgin titreme gösteren bir kol, kısa süre sonra ek bakım veya parça değişimi gerektirebilir.

Ayrıca kabloların, konektörlerin ve kol tabanındaki kılıfın durumuna bakın. Görünürde hasar olmayan ama testte sorunlu değerler veren bir cihaz, iç bileşenlerde aşınma yaşıyor olabilir. Joystick testinin sonucunu fiyat pazarlığında da somut bir veri olarak kullanabilirsiniz.

Sorunları Gidermek İçin Pratik Adımlar

Cihaz hiç görünmüyorsa önce başka bir USB portu deneyin ve kolu taktıktan sonra mutlaka bir tuşa basın. Tarayıcılar gizlilik nedeniyle oyun kolunu ilk kullanıcı girdisinden önce sayfaya göstermez. Birden fazla sekmede aynı anda test yapmak da karışıklığa neden olabileceği için tek sekme kullanın.

Eksenlerden biri tamamen ölü görünüyorsa, aynı kolu başka bir bilgisayarda veya farklı bir tarayıcıda deneyin. Sorun her yerde aynıysa büyük ihtimalle donanımdadır. Kol ile gaz ünitesi arasında kablo bağlantısı olan setlerde bu kabloyu çıkarıp yeniden takmak bazen eksik eksenleri geri getirir.

Joystick testinden aldığınız sonuçları kopyalayıp saklamak, garanti başvurularında veya ileride yeniden ölçüm yaparken karşılaştırma için yararlıdır. Aynı testi aylar sonra tekrar ettiğinizde merkez titremesinin artıp artmadığını görebilirsiniz.