USB Kol Test: Jenerik ve Markasız Gamepad Kontrolü

Jenerik USB Kolu 5 Adımda Test Edin

1. Kolu doğrudan takın: Kolu bilgisayarın kendi USB girişine takın, çoklayıcı ve uzatma kablosu kullanmayın. Kablosu çıkarılabilen modellerde veri taşıyan bir kablo seçin. Windows kolu genellikle birkaç saniye içinde ek sürücü istemeden tanır.
2. Sayfayı açıp bir tuşa basın: Bu sayfayı açtıktan sonra koldaki herhangi bir tuşa basın. Tarayıcılar, kullanıcı bir girişte bulunmadan kolu sayfaya göstermez. Kol göründüğünde cihaz adını, eşleme türünü ve bağlı tuş ile eksen sayısını not edin.
3. Analog düğmesini kontrol edin: Birçok jenerik kolda Analog ya da Mode yazan bir düğme bulunur. Bu düğme analog çubukları açıp kapatır ya da sol çubuk ile yön tuşunun görevini değiştirir. Çubuklar tepki vermiyorsa önce bu düğmeye basın ve ışığın yanıp yanmadığına bakın.
4. Tuşları sırayla haritalayın: Her tuşa tek tek basın ve panelde hangi numaranın yandığını bir kağıda yazın. Yön tuşunu dört yöne bastırın, çubukları tam daire çevirin ve içeri bastırın. Bu liste, oyunlarda ya da emülatörlerde tuş atarken işinizi kolaylaştırır.
5. Kaymayı ölçün: Çubuklara dokunmadan beş saniyelik kayma ölçümünü başlatın. Ucuz kollarda merkezde küçük bir sapma sık görülür. Değeri not edin ve oyunlarda ölü bölge ayarını buna göre seçin.

USB Kol Test Sonuçlarını Okumak

Jenerik kollar standart bir düzen kullanmadığı için sonuçları bir Xbox ya da DualSense kolundan farklı yorumlamak gerekir. Aşağıdaki tablo en sık görülen durumları ve anlamlarını özetler.

USB Kol Test Neden Farklı Sonuç Verir?

Büyük markaların kolları tarayıcılar tarafından tanınır ve tuşları standart bir düzene yerleştirilir. Jenerik kollar ise çoğu zaman bu tanıma listesinde yer almaz. Tarayıcı böyle bir kolu gördüğünde tuşları ve eksenleri kolun kendi gönderdiği sırayla listeler. Sonuçta A tuşu 0 yerine 2 numarada, sağ çubuk ise beklenmedik bir eksende görünebilir.

Bu fark, bir USB kol testi yaparken en sık yanlış anlaşılan konudur. Tuşun numarası yanlış değildir, yalnızca standart düzenden farklıdır. Önemli olan her tuşun tek ve tutarlı bir numarayı yakması, her eksenin de tam yol almasıdır.

Bu nedenle sayfadaki şekil üzerinde yanan tuş, kolunuzda bastığınız tuşla aynı yerde olmayabilir. Ham numaralara ve eksen değerlerine bakmak, jenerik bir kolu değerlendirmenin en güvenilir yoludur.

DirectInput ve XInput Arasındaki Fark

Windows'ta kollar iki ana arayüzle çalışır. XInput, Microsoft'un Xbox kolları için tanımladığı ve tuş düzenini sabitleyen arayüzdür. DirectInput ise daha eski ve daha esnek bir arayüzdür, her cihaz kendi tuş ve eksen sayısını bildirir. Jenerik USB kolların büyük bölümü DirectInput kullanır.

Modern oyunların çoğu yalnızca XInput kolları tanır. Bu yüzden bir jenerik kol test sayfasında sorunsuz çalışırken oyunda hiç tepki vermeyebilir. Bu durumda sorun kolda değil, oyunun DirectInput desteklememesindedir. Steam Input gibi katmanlar ya da XInput dönüştürücü yazılımlar bu boşluğu kapatabilir.

Bazı jenerik kollarda X ve D harfli bir anahtar ya da açılışta basılı tutulan bir tuş birleşimi bulunur. X konumunda kol kendini bir Xbox 360 kolu gibi tanıtır ve tarayıcıda standard eşleme ile görünür. Kolunuzda böyle bir seçenek varsa usb kol test sırasında iki modu da deneyin.

Analog Düğmesi ve Yön Tuşu Karışıklığı

Eski PlayStation kollarını örnek alan pek çok jenerik kolda ortada Analog yazan bir düğme ve yanında küçük bir ışık bulunur. Işık sönükken analog çubuklar çalışmayabilir ya da sol çubuk yön tuşu gibi davranabilir. Işık yanarken çubuklar analog değer gönderir.

Bir usb kol testi sırasında çubuklar hiç tepki vermiyorsa ya da yalnızca tam sola, sağa, yukarı ve aşağı gibi uç değerler gösteriyorsa ilk iş bu düğmeye basmak olmalıdır. Bazı kollarda bu düğme, yön tuşunun düğme olarak mı eksen olarak mı raporlanacağını da değiştirir.

Bazı modellerde aynı işlev Mode adlı bir düğmeye verilmiştir. Kılavuz yoksa, düğmeye basıp panelde hangi eksenin ya da tuşun davranışının değiştiğini izleyerek görevini kolayca anlayabilirsiniz.

Cihaz Adı, Üretici Kimliği ve Ortak Yonga Setleri

Panelde görünen cihaz adı, jenerik kollarda çoğunlukla USB Gamepad, Generic USB Joystick gibi genel bir ifadedir. Bazı tarayıcılar adın yanında üretici ve ürün kimliğini de onaltılık sayılarla gösterir. Bu kimlikler kolun içindeki yonga setini üreten firmayı işaret eder, kutudaki markayı değil.

Farklı markalar adı altında satılan pek çok kol aynı yonga setini kullandığı için test panelinde aynı adla görünebilir. Bu bilgi, internette kolunuzla ilgili sürücü ya da ayar ararken işinize yarar: marka adı yerine kimlik numarasıyla arama yapmak çoğu zaman daha doğru sonuç verir.

Kablo, USB Girişi ve Güç Sorunları

Jenerik kollarda kablo, en sık arızalanan parçadır. Kablo genellikle gövdeye sabittir ve kolun içine girdiği noktada sürekli bükülür. Zamanla buradaki ince teller kopar ve kol, kablo belli bir açıda durduğunda bağlantıyı keser. Test sırasında kabloyu hafifçe oynatıp panelde kolun kaybolup kaybolmadığını izlemek bu sorunu hızla ortaya çıkarır.

USB girişinin kendisi de sorun yaratabilir. Ön paneldeki girişler, çoklayıcılar ve uzun uzatma kabloları bazen yeterli güç vermez ya da sinyali zayıflatır. Kol arada bir kopuyorsa, onu doğrudan anakarta bağlı arka girişlerden birine takın ve testi tekrarlayın.

Kablosu çıkarılabilen modellerde, yalnızca şarj için üretilmiş kablolar veri taşımaz. Böyle bir kabloyla kolun ışığı yansa bile bilgisayar kolu görmez. Telefonla birlikte gelen ve veri aktarabildiğini bildiğiniz bir kablo kullanmak bu karışıklığı önler.

Windows Oyun Denetimcileri Paneli ile Karşılaştırma

Windows'ta Windows ve R tuşlarına basıp joy.cpl yazdığınızda Oyun Denetimcileri paneli açılır. Bu panel DirectInput kolları listeler ve Özellikler penceresinde tuşları ve eksenleri canlı olarak gösterir. Tarayıcıdaki sonucu bu panelle karşılaştırmak, sorunun tarayıcıda mı yoksa kolun kendisinde mi olduğunu anlamanıza yardım eder.

Panelin Ayarlar sekmesinde DirectInput kollar için bir kalibrasyon aracı bulunur. Çubuk merkezde değilse ya da kenarlara ulaşmıyorsa bu araçla merkez ve sınırları yeniden öğretebilirsiniz. Kalibrasyondan sonra usb kol test sayfasını yenileyip kayma ölçümünü tekrarlayın.

Kol joy.cpl panelinde görünüyor ama tarayıcıda görünmüyorsa, sayfayı açtıktan sonra bir tuşa bastığınızdan emin olun ve başka bir tarayıcı deneyin. Kol panelde de görünmüyorsa sorun kabloda, USB girişinde ya da kolun kendisindedir.

Tetikler, Titreşim ve Eksik Özellikler

Jenerik kolların büyük bölümünde tetikler dijitaldir. Panelde basılı ya da bırakılmış olarak 1 ve 0 değerleri görürsünüz. Yarış oyunlarında gaz ve fren için kademeli kontrol isteyenler için bu bir kısıttır ama arıza değildir.

Titreşim desteği ise daha karışıktır. Bazı jenerik kollarda titreşim motoru vardır ama DirectInput modunda tarayıcı titreşim komutunu kola iletemeyebilir. Kolunuzda X modu varsa titreşimi o modda Chrome ya da Edge ile deneyin. Hiç titreşim motoru olmayan ucuz kollar da yaygındır.

Hareket sensörü, dokunmatik yüzey ya da pil bilgisi gibi özellikler jenerik kollarda genellikle bulunmaz. Bu sayfadaki WebHID modu yalnızca Sony DualShock 4, DualSense ve DualSense Edge için çalışır.

Ucuz Kollarda Sık Görülen Arızalar

Düşük fiyatlı kollarda bazı sorunlar daha sık ortaya çıkar. Kısa bir ölçüm, bu sorunların hangisinin sizin kolunuzda olduğunu birkaç dakikada gösterir. Aşağıdaki liste en yaygın belirtileri sıralar.

• Çubuk merkezde dururken bile küçük ama sürekli değişen değerler: modül kalitesi düşük ya da yıpranmış olabilir.
• Çubuk tam daireyi çizemiyor, köşeleri kesiyor: mekanik sınır ya da kalibrasyon sorunu olabilir.
• Bir tuş bazen iki kez basılmış gibi görünüyor: tuşun altındaki iletken pad aşınmış olabilir.
• Kablo kıpırdayınca kol bağlantıyı kesiyor: kablonun kolun içine girdiği noktada kırık olabilir.
• Kol bir süre sonra kendiliğinden kopuyor: USB girişi yeterli güç vermiyor olabilir, farklı bir giriş deneyin.

Retro Kollar ve PS2 USB Adaptörleri

Eski konsolların kollarını taklit eden USB kopyalar ve eski kolları bilgisayara bağlamak için kullanılan adaptörler de jenerik cihaz grubuna girer. Bu ürünler çoğu zaman yalnızca yön tuşu ve dijital tuşlar sunar, bu yüzden panelde analog eksen görmemeniz normaldir. Bazı modellerde yön tuşu iki eksen olarak gelir ve uç değerler gösterir.

İki girişli PS2 adaptörleri bilgisayarda iki ayrı kol olarak ya da çok sayıda tuşu olan tek bir cihaz olarak görünebilir. Tarayıcı ikinci kolu ayrı bir oyuncu yuvasında gösteriyorsa her iki yuvayı da ayrı ayrı kontrol edin. Adaptör üzerinden bağlanan eski bir kolun analog çubukları, kolun kendi Analog düğmesi açık değilse çalışmaz.

Bu tür cihazlarda kayma ölçümü yine anlamlıdır, ama eski kolların çubuk modülleri yıllar içinde yıprandığı için yeni bir koldan daha yüksek değer görmek şaşırtıcı değildir. Ölü bölge ayarı bu kollarda çoğu zaman yeterli bir çözümdür.

Oyunlarda ve Emülatörlerde Tuş Atama

Kol sağlam çıktıysa, sıradaki adım onu oyunlarda kullanmaktır. Emülatörlerin çoğu DirectInput kolları doğrudan destekler ve her tuşu tek tek atamanıza izin verir. Usb kol test sırasında yazdığınız tuş numarası listesi bu atamayı hızlandırır.

Steam üzerinden oynuyorsanız Steam Input, jenerik kolları da tanıyabilir ve onları oyunlara Xbox kolu gibi sunabilir. Ayarlar bölümünde kolunuzu seçip tuş düzenini bir kez tanıtmanız yeterlidir. Steam dışındaki oyunlar için XInput dönüştürücü yazılımlar benzer bir köprü kurar.

Atamayı bitirdikten sonra oyunda küçük bir kayma hissederseniz, oyunun ölü bölge ayarını test sırasında ölçtüğünüz değerin biraz üzerine çıkarın.

Kablosuz Jenerik Kollar ve 2.4G Alıcılar

Bazı markasız kollar kablosuz olarak satılır ve küçük bir 2.4G alıcıyla gelir. Bilgisayar bu alıcıyı bir USB kol gibi görür, bu yüzden testin işleyişi kablolu kollarla aynıdır. Kol kapalıyken bile alıcı takılı olduğu için tarayıcı bir cihaz gösterebilir, ama tuşa bastığınızda değer değişmez.

Kol ile alıcı eşleşmesini kaybettiyse çoğu modelde kolun Home ya da eşleştirme düğmesine basılı tutarak yeniden bağlantı kurulur. Pil zayıfladığında kablosuz jenerik kollarda gecikme ve kopma artar, bu yüzden test öncesinde kolu şarj etmek ya da pillerini yenilemek doğru sonuç almanızı sağlar.

Android, Mac ve Linux ile Kullanım

Jenerik USB kollar yalnızca Windows'ta değil, OTG adaptörüyle Android telefonlarda, Mac bilgisayarlarda ve Linux'ta da çalışabilir. Her işletim sistemi kolu farklı tanıyabildiği için tuş numaraları sistemden sisteme değişebilir. Aynı kolu iki farklı cihazda test etmek bu farkı açıkça gösterir.

Linux'ta çekirdek pek çok jenerik kolu doğrudan tanır. Mac tarafında ise bazı DirectInput kollar tarayıcıda görünse de oyunlarda tanınmayabilir. Android'de OTG desteği olan bir telefon ve sağlam bir adaptör kullanmak gerekir, kolun gücü telefondan sağlanır.

Yeni Aldığınız Kolu İade Süresinde Kontrol Edin

Markasız kollarda kalite kontrolü üründen ürüne değişebilir. Bu yüzden yeni bir kolu aldığınız gün test etmek, iade süresi dolmadan sorunları fark etmenizi sağlar. Kutudan çıkan bir kolda bile çubuk merkezde değilse, bir tuş takılıyorsa ya da kablo gevşek oturuyorsa bunu hemen görmek isteyeceksiniz.

Satıcıya başvururken panelin ekran görüntüsünü ve rapor kopyalama düğmesiyle aldığınız sonucu eklemek, sorunu somut biçimde anlatmanıza yardım eder. Kayma değerini, hangi tuşun tepki vermediğini ve kolun hangi bilgisayarda, hangi tarayıcıda test edildiğini belirtin.

Aynı kolu ikinci bir bilgisayarda ya da telefonda da denemek, sorunun kolda mı yoksa kendi cihazınızda mı olduğunu netleştirir. İki cihazda da aynı belirti görülüyorsa sorun büyük olasılıkla koldadır.

USB Kol Test Sonrası Ne Yapmalı?

Sonuçlar iyiyse kolunuzu oyunlarda gönül rahatlığıyla kullanabilirsiniz. Küçük bir kayma için oyun içi ölü bölgeyi artırın, tuş düzeni için de emülatör ya da Steam Input ayarlarından yararlanın. Kayma büyükse joy.cpl kalibrasyonunu deneyin.

Kalibrasyon da sonucu düzeltmiyorsa, ucuz bir kolda modül değişimi çoğu zaman yeni bir kol almaktan daha zahmetli olabilir. Kol hâlâ garanti kapsamındaysa önce satıcıyla iletişime geçin. Düzenli aralıklarla bir usb kol testi yapmak, kolun ne zaman yıpranmaya başladığını erkenden fark etmenizi sağlar.