PC không nhận tay cầm: tìm nguyên nhân và sửa từng bước

Kiểm tra nhanh trong năm bước

1. Đổi cáp: Thử một cáp khác mà bạn chắc chắn truyền được dữ liệu, ví dụ cáp từng dùng để chép ảnh từ điện thoại sang máy tính. Cáp sạc rẻ tiền thường thiếu dây dữ liệu.
2. Đổi cổng USB: Rút tay cầm khỏi hub hoặc cổng mặt trước và cắm thẳng vào cổng ở mặt sau thân máy, tức là cổng nằm trên bo mạch chủ. Thử cả cổng USB 2.0 nếu cổng 3.0 không nhận.
3. Xem Trình quản lý thiết bị: Nhấn chuột phải vào nút Start và chọn Trình quản lý thiết bị. Tìm tay cầm trong mục Thiết bị giao diện người dùng, Bộ điều khiển Xbox hoặc Bluetooth, và để ý dấu cảnh báo màu vàng.
4. Ghép nối lại Bluetooth: Xóa tay cầm khỏi danh sách thiết bị Bluetooth, đưa tay cầm vào chế độ ghép nối theo hướng dẫn của hãng rồi thêm lại như một thiết bị mới.
5. Nhấn một nút trên trang test: Mở trang test trong trình duyệt và nhấn một nút bất kỳ. Trình duyệt chỉ hiển thị tay cầm sau lần nhấn đầu tiên. Nếu tên thiết bị xuất hiện, phần kết nối đã ổn.

Triệu chứng cho biết nguyên nhân

Mỗi kiểu lỗi để lại một dấu hiệu riêng. Đối chiếu điều bạn quan sát được với bảng dưới đây để biết nên kiểm tra ở đâu và xử lý thế nào.

PC không nhận tay cầm: thứ tự kiểm tra hợp lý

Kết nối giữa tay cầm và game đi qua nhiều lớp: cáp hoặc sóng Bluetooth, cổng USB, driver của Windows, lớp phần mềm như Steam Input và cuối cùng là chính game. Lỗi ở bất kỳ lớp nào cũng cho cùng một kết quả là nhân vật không nhúc nhích, nên bạn cần kiểm tra từng lớp từ dưới lên trên.

Bắt đầu với phần vật lý vì nó rẻ và nhanh nhất: cáp, cổng và pin. Sau đó mới đến driver trong Windows, rồi đến phần mềm trung gian và cài đặt của game. Trang test trong trình duyệt là một mốc kiểm tra tiện lợi ở giữa: nếu trình duyệt thấy tay cầm, phần cứng và driver đã ổn, và vấn đề nằm ở phía game.

Cáp dữ liệu hay cáp sạc

Nhiều cáp USB đi kèm sạc dự phòng, đèn bàn hay tai nghe chỉ có hai dây cấp nguồn mà không có hai dây truyền dữ liệu. Với những cáp này, đèn trên tay cầm vẫn sáng và pin vẫn đầy, nhưng máy tính không hề biết có thiết bị nào vừa được cắm vào. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khi tay cầm không được nhận.

Cách kiểm tra nhanh là cắm cáp đó vào điện thoại rồi nối với máy tính. Nếu máy tính không thấy điện thoại, cáp chỉ để sạc. Hãy dùng cáp đi kèm tay cầm, hoặc một cáp có chất lượng tốt với chiều dài vừa phải, vì cáp quá dài và quá mỏng dễ gây sụt áp.

Cổng USB, hub và chế độ tiết kiệm điện

Cổng ở mặt trước thùng máy được nối với bo mạch chủ qua một đoạn dây bên trong, và đoạn dây này đôi khi tiếp xúc kém. Hub USB không có nguồn riêng có thể không cấp đủ điện khi bạn cắm nhiều thiết bị cùng lúc. Vì vậy hãy luôn thử cổng ở mặt sau, nằm trực tiếp trên bo mạch chủ.

Windows có tính năng tạm ngắt cổng USB để tiết kiệm điện. Nếu tay cầm cứ hiện rồi biến mất sau một lúc không dùng, hãy mở Trình quản lý thiết bị, tìm mục USB Root Hub trong Bộ điều khiển Universal Serial Bus, vào Thuộc tính, thẻ Quản lý nguồn và bỏ chọn tùy chọn cho phép máy tính tắt thiết bị để tiết kiệm điện. Trên laptop, chế độ tiết kiệm pin cũng có thể gây ra hiện tượng tương tự.

Kiểm tra driver trong Trình quản lý thiết bị

Mở Trình quản lý thiết bị bằng cách nhấn chuột phải vào nút Start. Tay cầm Xbox thường nằm trong mục Bộ điều khiển Xbox hoặc Microsoft Xbox One Controller. Tay cầm PlayStation và nhiều tay cầm phổ thông nằm trong Thiết bị giao diện người dùng với tên như HID-compliant game controller. Khi đã ghép nối Bluetooth, tay cầm còn hiện thêm trong mục Bluetooth.

Nếu thấy dấu tam giác vàng, driver có vấn đề. Nhấn chuột phải vào thiết bị, chọn Cập nhật driver và để Windows tự tìm. Nếu không được, chọn Gỡ cài đặt thiết bị, rút tay cầm, khởi động lại máy rồi cắm lại để Windows cài driver từ đầu.

Nếu không thấy tay cầm ở bất kỳ mục nào, kể cả khi đã đổi cáp và cổng, hãy bật Xem rồi chọn Hiện thiết bị ẩn. Những mục mờ là thiết bị từng được cài nhưng hiện không kết nối. Gỡ các mục cũ trùng tên đôi khi giúp Windows nhận lại tay cầm đúng cách.

Bluetooth: ghép nối và nhiễu sóng

Với kết nối không dây, bước quan trọng nhất là đưa tay cầm vào đúng chế độ ghép nối. Mỗi hãng có tổ hợp nút riêng, chẳng hạn giữ nút PS cùng nút Create trên DualSense, giữ nút ghép nối nhỏ ở cạnh trên tay cầm Xbox, hoặc giữ nút đồng bộ trên Switch Pro. Đèn phải nhấp nháy nhanh, nếu chỉ sáng đều thì tay cầm đang tìm thiết bị cũ.

Bluetooth và Wi-Fi 2,4 GHz dùng chung một dải tần, nên router, ổ cứng ngoài USB 3.0 đặt gần bộ thu và nhiều thiết bị không dây khác có thể gây nhiễu. Nếu dùng USB Bluetooth, hãy cắm nó vào cáp nối dài để đưa bộ thu ra xa thùng máy. Tay cầm Xbox còn có thể dùng bộ thu không dây Xbox riêng, ổn định hơn Bluetooth trong nhiều trường hợp.

Vì sao trình duyệt chỉ phản hồi sau khi nhấn nút

Gamepad API có một quy định bảo mật: trang web chỉ được thấy tay cầm sau khi người dùng tương tác với nó, thường là nhấn một nút trong lúc trang đang mở. Quy định này ngăn các trang web dùng danh sách tay cầm của bạn để nhận dạng thiết bị. Vì vậy trang test có thể trống trơn cho đến khi bạn nhấn nút đầu tiên.

Ngoài ra, nhiều trình duyệt tạm dừng việc đọc tay cầm khi tab không ở chế độ hoạt động hoặc cửa sổ bị thu nhỏ. Hãy giữ tab trang test ở phía trước, nhấn một nút và chờ một giây. Nếu vẫn không thấy gì, tải lại trang, cập nhật trình duyệt lên bản mới nhất hoặc thử một trình duyệt khác.

XInput, DirectInput và phần mềm chuyển đổi

Nhiều game PC chỉ nhận tay cầm theo chuẩn XInput của Microsoft. Tay cầm Xbox dùng XInput sẵn, nhưng tay cầm PlayStation, Switch Pro và nhiều tay cầm giá rẻ lại dùng DirectInput hoặc HID thông thường. Trong trường hợp đó, Windows và trình duyệt đều thấy tay cầm, nhưng game thì không phản hồi.

Có hai cách xử lý. Với game trên Steam, bật Steam Input để Steam dịch tín hiệu cho game. Với game ngoài Steam, có thể dùng một phần mềm giả lập tay cầm Xbox. Nhiều tay cầm phổ thông còn có công tắc hoặc tổ hợp nút để chuyển giữa chế độ XInput và DirectInput, hãy xem hướng dẫn sử dụng đi kèm.

Firmware và cập nhật tay cầm

Firmware cũ có thể gây lỗi kết nối, đặc biệt với Bluetooth trên các phiên bản Windows mới. Tay cầm Xbox được cập nhật qua ứng dụng Phụ kiện Xbox trên Windows hoặc qua máy Xbox. DualSense được cập nhật qua máy PS5 hoặc công cụ cập nhật firmware chính thức của Sony trên PC.

Nhiều hãng tay cầm phổ thông cũng có công cụ cập nhật riêng trên trang hỗ trợ của họ. Hãy chỉ tải firmware từ trang chính thức của hãng, và đừng rút cáp giữa chừng khi đang cập nhật, vì một lần cập nhật dở dang có thể khiến tay cầm không khởi động được.

Lưu ý theo từng loại tay cầm

Tay cầm Xbox Series và Xbox One thường được Windows nhận ngay qua cáp hoặc bộ thu không dây Xbox. Nếu Bluetooth không ổn định, cập nhật firmware và thử lại. Tay cầm Xbox 360 có dây cắm là nhận, nhưng bản không dây cần bộ thu riêng dành cho máy tính, vì nó không dùng Bluetooth.

DualSense và DualShock 4 được Windows nhận như thiết bị HID, nhưng nhiều game cần Steam Input mới dùng được. Switch Pro và Joy-Con kết nối qua Bluetooth, và Steam có hỗ trợ riêng cho chúng. Tay cầm phổ thông thường có nhiều chế độ, nên nếu một chế độ không được nhận, hãy thử chế độ khác theo hướng dẫn của hãng.

Phần mềm có thể chiếm tay cầm

Một số chương trình giữ quyền điều khiển tay cầm và che nó khỏi các ứng dụng khác. Phần mềm giả lập tay cầm Xbox có thể ẩn thiết bị gốc, phần mềm ánh xạ phím có thể biến tay cầm thành chuột và bàn phím, còn phần mềm của các hãng chuột, bàn phím đôi khi can thiệp vào thiết bị HID.

Hãy tạm đóng tất cả các chương trình này, kể cả những thứ chạy ở khay hệ thống, rồi rút và cắm lại tay cầm. Nếu tay cầm hoạt động trở lại, mở lại từng chương trình một để tìm ra thủ phạm. Đôi khi chỉ cần chỉnh một tùy chọn trong chương trình đó là mọi thứ chạy chung được.

Khi PC không nhận tay cầm dù đã thử mọi cách

Nếu đã đi hết các bước mà vẫn không có kết quả, hãy thử tay cầm trên một thiết bị hoàn toàn khác, chẳng hạn điện thoại Android, một máy tính khác hoặc máy console của chính nó. Kết quả cho biết lỗi nằm ở tay cầm hay ở máy tính của bạn.

Trước khi gửi bảo hành hoặc mua tay cầm mới, đây là những điểm nên kiểm tra lần cuối:

• Pin đã sạc đủ chưa, kể cả khi dùng cáp.
• Windows đã được cập nhật đầy đủ chưa.
• Driver chipset và Bluetooth của bo mạch chủ hoặc laptop có phải bản mới không.
• Tay cầm có hoạt động trên thiết bị khác không.

Phòng tránh để không phải tìm lỗi lần nữa

Giữ riêng một sợi cáp dữ liệu tốt chỉ dùng cho tay cầm và đánh dấu nó để không nhầm với cáp sạc khác. Cắm tay cầm vào một cổng cố định ở mặt sau máy tính, để Windows luôn nhận nó với cùng một cấu hình. Thỉnh thoảng cập nhật firmware tay cầm và driver Bluetooth.

Khi cài phần mềm mới liên quan đến tay cầm, hãy cài từng cái một và kiểm tra lại trên trang test sau mỗi lần cài. Nếu một ngày PC không nhận tay cầm nữa, bạn sẽ biết ngay thay đổi nào gây ra lỗi thay vì phải dò lại từ đầu.