Test joystick: kiểm tra cần lái máy bay, cần ga và bàn đạp ngay trên trình duyệt

Cách test joystick trong 5 bước

1. Cắm cần lái, cần ga và bàn đạp qua USB: Cắm cần lái và nếu có thì cần ga, bàn đạp trực tiếp vào cổng USB của máy tính. Sau đó bóp cò hoặc nhấn một nút bất kỳ để trình duyệt cho phép trang đọc thiết bị.
2. Chọn đúng thiết bị trong danh sách: Các thiết bị rời hiện ra như những bộ điều khiển riêng. Chọn lần lượt cần lái, cần ga và bàn đạp trong danh sách phía trên để kiểm tra từng thiết bị một.
3. Đo vị trí tâm khi buông tay: Thả tay khỏi cần để lò xo kéo về giữa, rồi chạy bài đo drift 5 giây. Kết quả cho biết trục ngang và trục dọc lệch khỏi tâm bao nhiêu khi không có lực tác động.
4. Xoay tay cầm và đẩy cần ga thật chậm: Xoay tay cầm hết sang trái rồi sang phải, sau đó đẩy cần ga chậm từ mức không tới mức tối đa. Giá trị phải chạy đều từ âm một tới dương một, không có bước nhảy.
5. Bấm hat switch và mọi nút: Nhấn từng hướng của hat switch, mọi nút trên tay cầm, cả hai nấc cò và các công tắc ở đế. Mỗi thao tác phải sáng lên trên trang và tắt ngay khi bạn thả tay.

Đọc kết quả test joystick: trục và nút nào đang có vấn đề

Cần lái máy bay không có bố cục chuẩn như tay cầm chơi game, nên mỗi thiết bị báo trục và nút theo thứ tự riêng. Bảng dưới đây tập trung vào hành vi của từng bộ phận, bất kể nó nằm ở số trục nào.

Test joystick đo những gì trên thiết bị mô phỏng bay

Về bản chất, một cần lái máy bay là tập hợp các trục và công tắc. Trục ngang điều khiển nghiêng cánh, trục dọc điều khiển ngóc hoặc chúc mũi, và nhiều cần lái còn có trục xoay tay cầm để điều khiển bánh lái hướng. Cộng thêm cần ga, núm xoay ở đế, hat switch trên đỉnh tay cầm và hàng loạt nút, một bộ HOTAS có thể báo hàng chục đầu vào.

Một bài test joystick đọc tất cả các đầu vào đó và hiển thị giá trị thô của chúng. Trục được biểu diễn từ âm một tới dương một, nút từ 0 tới 1. Bạn không thấy bản đồ phím của game, không thấy đường cong độ nhạy hay vùng chết đã được áp dụng, chỉ thấy đúng những gì phần cứng gửi lên. Đó là cách nhanh nhất để biết lỗi nằm ở thiết bị hay ở cài đặt.

Chạy test joystick trước mỗi chuyến bay dài cũng là một thói quen tốt. Một trục bắt đầu rung nhẹ có thể chưa gây hậu quả gì khi bay bằng, nhưng đến lúc hạ cánh với gió ngang, vài phần trăm sai lệch là đủ để mất kiểm soát.

Bên trong cần lái: lò xo, khớp gimbal và cảm biến

Cơ cấu nằm dưới tay cầm gọi là gimbal. Nó giữ cần sao cho cần có thể nghiêng theo hai hướng và dùng lò xo kéo cần về giữa. Cần lái giá rẻ thường dùng một lò xo trung tâm với một khối côn, còn các mẫu cao cấp hơn dùng lò xo riêng cho từng trục, cho cảm giác đều hơn và cho phép thay lò xo để chỉnh độ cứng.

Vị trí của cần được đo bằng cảm biến. Nhiều mẫu phổ thông dùng chiết áp, tức một điện trở có con trượt chạy trên rãnh than. Chiết áp rẻ và đơn giản nhưng mòn dần theo thời gian, sinh ra rung giật. Nhiều mẫu mới hơn dùng cảm biến hiệu ứng Hall, đo từ trường của một nam châm, không có tiếp xúc cơ học nên ít bị mòn hơn.

Biết thiết bị của mình dùng loại cảm biến nào giúp bạn đọc kết quả test joystick chính xác hơn. Rung ở một vị trí cố định là dấu hiệu điển hình của chiết áp mòn. Lệch tâm đều đặn nhưng không rung thường liên quan tới lò xo hoặc hiệu chỉnh hơn là cảm biến.

• Gimbal: khớp cho phép cần nghiêng theo hai hướng
• Lò xo hồi tâm: kéo cần về giữa khi buông tay
• Chiết áp: rẻ, phổ biến, mòn dần theo thời gian
• Cảm biến hiệu ứng Hall: không tiếp xúc, ít mòn hơn

Một cần lái, HOTAS hay hai cần: các kiểu bố trí

Cách bắt đầu phổ biến nhất là một cần lái có cần ga gắn trên đế. Thiết bị này báo như một bộ điều khiển duy nhất, và mọi trục cùng nút hiện ra cùng lúc trên trang. Với nhiều người chơi game bay dân dụng, như vậy là đủ.

HOTAS, viết tắt của tay trên ga và cần, tách cần ga ra một thiết bị riêng cho tay trái, còn cần lái nằm bên tay phải. Tùy mẫu, hai phần có thể nối với nhau và báo như một thiết bị, hoặc mỗi phần cắm USB riêng và báo như hai thiết bị. Trong trường hợp thứ hai, hãy chọn từng thiết bị trong danh sách để kiểm tra lần lượt.

Trong game không gian, nhiều người dùng hai cần lái đặt hai bên để điều khiển cả xoay lẫn tịnh tiến. Thêm bàn đạp rudder nữa là có thể ba hoặc bốn thiết bị cùng lúc. Bài test joystick xử lý mọi thiết bị theo cách giống nhau, chỉ cần bạn chọn đúng cái muốn xem.

Hat switch và thứ tự trục trong trình duyệt

Tay cầm chơi game có một bố cục chuẩn mà trình duyệt nhận ra, nhưng cần lái máy bay thì không. Trình duyệt báo trục và nút theo đúng thứ tự mà thiết bị khai báo, và đánh dấu bố cục là không chuẩn. Vì vậy cần ga có thể là trục thứ ba trên mẫu này và trục thứ sáu trên mẫu khác. Điều đó không có nghĩa là có lỗi.

Hat switch là trường hợp đặc biệt. Tùy trình duyệt và thiết bị, nó có thể hiện như một trục riêng mang các giá trị rời rạc cho từng hướng, hoặc như bốn nút riêng. Khi bạn nhấn một hướng, hãy để ý xem ô nào thay đổi. Một hat switch tốt có tám hướng rõ ràng và quay về trạng thái trung tính khi bạn thả tay.

Mẹo nhỏ khi làm test joystick là di chuyển từng bộ phận một và ghi lại trục nào thay đổi. Sau vài phút bạn sẽ có bản đồ đầy đủ của thiết bị, rất hữu ích khi gán phím trong game hay khi nhờ người khác hỗ trợ.

Nguyên nhân thường gặp khiến trục rung giật và tự nhận lệnh

Lỗi nổi tiếng nhất của cần lái là một trục rung dù tay cầm đứng yên. Trong buồng lái, nó thể hiện thành máy bay lắc nhẹ liên tục hoặc bánh lái giật không lý do. Với chiết áp, nguyên nhân thường là mòn hoặc bụi trên rãnh than. Với cảm biến Hall, rung có thể do nam châm bị lỏng hoặc nhiễu điện.

Lỗi thứ hai là lệch tâm. Khi lò xo yếu dần hoặc cơ cấu gimbal bị rơ, cần không còn trở về đúng giữa. Trục ngang báo một giá trị nhỏ khác 0 ngay cả khi bạn không chạm vào, khiến máy bay từ từ nghiêng cánh. Bài đo drift 5 giây cho bạn con số chính xác của độ lệch này.

Cuối cùng là lỗi nút: một lần nhấn ra hai lần, hoặc nút chỉ nhận khi ấn rất mạnh. Đây thường là công tắc vi mô đã mòn hoặc tiếp điểm bị dội. Trong một bộ HOTAS có nhiều nút, những nút hay dùng nhất như cò bắn và nút đổi chế độ thường hỏng trước.

• Trục rung khi đứng yên: chiết áp mòn hoặc bẩn
• Lệch tâm: lò xo yếu hoặc gimbal bị rơ
• Nút nhấn đúp: công tắc vi mô mòn
• Trục tụt đột ngột: tiếp xúc kém trên rãnh chiết áp

Test joystick cho cần ga và bàn đạp rudder

Cần ga và bàn đạp không có lò xo hồi tâm, nên chúng được kiểm tra theo cách khác. Điều quan trọng là trục chạy đều suốt hành trình và chạm tới cả hai đầu. Đẩy cần ga thật chậm từ đầu này sang đầu kia và quan sát con số. Nó phải tăng dần đều, không đứng lại rồi nhảy vọt, không tụt xuống giữa chừng.

Với bàn đạp rudder, thường có một trục cho chuyển động trái phải và hai trục riêng cho phanh chân trái và phải. Đạp từng bàn một và xem trục tương ứng. Trục rudder phải trở về giữa khi bạn thả chân, còn hai trục phanh phải về mức nghỉ.

Nếu cần ga có vùng chết ở một đầu, tức phải đẩy một đoạn mới thấy giá trị thay đổi, hãy hiệu chỉnh lại trước khi nghĩ tới phần cứng. Nếu sau hiệu chỉnh giá trị vẫn nhảy ở cùng một vị trí, chiết áp gần như chắc chắn cần vệ sinh hoặc thay.

Sửa từng bước: vệ sinh, hiệu chỉnh và căn chỉnh lại

Khi test joystick cho thấy trục không ổn, bước đầu tiên là hiệu chỉnh. Trên Windows, mở hộp thoại thiết lập bộ điều khiển trò chơi USB, chọn thiết bị và vào phần thuộc tính. Trình hướng dẫn sẽ yêu cầu bạn đưa mọi trục tới hai đầu và trở về tâm. Nhiều nhà sản xuất cũng có phần mềm riêng với công cụ hiệu chỉnh chi tiết hơn.

Sau khi hiệu chỉnh, chạy lại test joystick. Nếu rung vẫn còn, bước tiếp theo là vệ sinh chiết áp. Với những ai quen tháo lắp, mở đế ra và xịt một chút dung dịch vệ sinh tiếp điểm vào chiết áp, rồi đưa trục qua lại nhiều lần để dung dịch thấm đều. Cách này thường làm hết rung trong một thời gian khá dài.

Với lệch tâm do lò xo, thay lò xo hoặc siết lại các ốc của gimbal có thể giúp ích. Một số mẫu cao cấp có sẵn phụ kiện thay lò xo. Sau mọi thay đổi, đo lại bằng bài drift 5 giây để biết cải thiện thực tế được bao nhiêu.

• Hiệu chỉnh trong Windows hoặc phần mềm của hãng trước
• Chạy lại bài kiểm tra sau mỗi bước
• Vệ sinh chiết áp bằng dung dịch chuyên dụng cho tiếp điểm
• Kiểm tra lò xo và ốc của gimbal khi cần bị lệch tâm

Vùng chết và đường cong trong game mô phỏng bay

Ngay cả một cần lái khỏe mạnh cũng có thể dao động rất nhỏ ở vị trí nghỉ. Vì vậy game mô phỏng cho phép đặt một vùng chết nhỏ quanh tâm. Trong vùng này mọi chuyển động bị bỏ qua. Giá trị lệch bạn đo được khi làm test joystick chính là cơ sở tốt để chọn kích thước vùng chết, chỉ cần lớn hơn một chút là đủ.

Đường cong độ nhạy thay đổi cách game phản hồi với chuyển động của cần. Một đường cong thoải ở giữa giúp điều khiển tinh tế khi bay ổn định, trong khi hai đầu vẫn cho phản ứng mạnh khi cần. Đặt vùng chết quá lớn sẽ khiến máy bay phản ứng trễ, còn quá nhỏ thì máy bay rung nhẹ liên tục.

Hãy nhớ rằng vùng chết chỉ che giấu triệu chứng. Nếu bạn phải tăng vùng chết lên mãi để máy bay đứng yên, cảm biến đang xuống cấp và nên được vệ sinh hoặc thay trước khi vấn đề trở nên nặng hơn.

Trình duyệt và hệ điều hành khi cắm nhiều thiết bị USB

Trình duyệt chỉ hiển thị thiết bị sau khi bạn nhấn một nút hoặc di chuyển một trục. Đây là biện pháp chống việc trang web âm thầm đọc phần cứng của bạn. Nếu cần lái không hiện, hãy bóp cò và di chuyển cần, rồi đợi một giây.

Khi cắm nhiều thiết bị cùng lúc, hub USB không có nguồn riêng có thể không cấp đủ điện. Trong bài test joystick, biểu hiện là thiết bị lúc hiện lúc mất hoặc trục nhảy loạn. Cắm trực tiếp vào cổng trên máy hoặc dùng hub có nguồn riêng thường giải quyết được. Nếu một thiết bị không bao giờ hiện, thử cổng khác và cáp khác trước.

Khi làm test joystick, Chrome và Edge thường cho kết quả ổn định nhất khi đọc các thiết bị không chuẩn. Nếu một trình duyệt hiện thiếu trục hoặc thiếu nút, hãy thử mở trang bằng trình duyệt khác để so sánh trước khi kết luận thiết bị hỏng.

Mua cần lái cũ: cần kiểm tra những gì

Cần lái và bộ HOTAS cũ rất được ưa chuộng vì hàng mới khá đắt. Chính vì vậy kiểm tra kỹ trước khi mua là rất đáng. Nếu có thể, mang theo laptop, cắm thiết bị vào và mở trang test joystick ngay tại chỗ người bán.

Đầu tiên đo độ lệch tâm của trục ngang và trục dọc. Tiếp đó xoay tay cầm và đẩy cần ga thật chậm, tìm điểm rung hay nhảy. Nhấn mọi nút và mọi hướng của hat switch. Cuối cùng lắc nhẹ cáp ở chỗ nối với đế để xem thiết bị có mất kết nối không.

Một thiết bị vượt qua mọi bước này nhiều khả năng sẽ phục vụ tốt trong thời gian dài. Nếu có vài lỗi nhỏ như rung ở một trục, hãy dùng kết quả để thương lượng giá, vì vệ sinh chiết áp tốn ít thời gian nhưng thay linh kiện có thể không dễ.