Test touchpad tay cầm: kiểm tra bề mặt cảm ứng và nút nhấn của DualSense, DualShock 4

Cách test touchpad tay cầm trong 5 bước

1. Kết nối tay cầm Sony với máy tính: Cắm DualShock 4 bằng cáp micro USB hoặc DualSense bằng cáp USB-C có truyền dữ liệu, hoặc ghép nối qua Bluetooth. Mở trang bằng Chrome, Edge hay một trình duyệt Chromium khác trên máy tính.
2. Bật chế độ WebHID: Bấm nút bật cảm biến chuyển động và touchpad, chọn tay cầm trong hộp thoại của trình duyệt. Khung touchpad trên trang sẽ bắt đầu nhận dữ liệu từ bề mặt cảm ứng.
3. Vuốt một ngón tay khắp bề mặt: Kéo chậm một ngón từ góc trên bên trái tới góc dưới bên phải, rồi vuốt dọc theo bốn cạnh. Chấm hiển thị phải đi theo ngón tay liền mạch, không đứng lại hay nhảy cóc ở vùng nào.
4. Thử hai ngón cùng lúc: Đặt hai ngón lên bề mặt, kéo chúng lại gần rồi tách xa như thao tác thu phóng. Trang phải hiển thị hai điểm riêng biệt, mỗi điểm theo đúng một ngón.
5. Nhấn touchpad ở nhiều vị trí: Ấn mạnh xuống ở bên trái, chính giữa và bên phải cho tới khi nghe tiếng tách. Trạng thái nút nhấn phải bật lên ở cả ba chỗ và tắt ngay khi bạn thả tay.

Kết quả test touchpad tay cầm nói lên điều gì

Touchpad gồm hai phần độc lập: lớp cảm ứng điện dung đọc vị trí ngón tay và một công tắc cơ học bên dưới tạo ra cú nhấn. Bảng sau giúp bạn tách lỗi của từng phần và biết bước tiếp theo nên làm gì.

Vì sao nên test touchpad tay cầm riêng thay vì chỉ thử trong game

Trong game, touchpad thường chỉ được dùng cho vài thao tác đơn giản như mở bản đồ hay vuốt chọn vật phẩm. Một vùng chết ở góc phải có thể không bao giờ lộ ra cho tới khi bạn chơi một game cần vuốt ra tận mép. Khi làm bài test touchpad tay cầm, bạn chủ động quét mọi vùng của bề mặt và thấy chính xác chỗ nào có vấn đề.

Nhiều lỗi của touchpad cũng dễ bị nhầm với lỗi phần mềm. Con trỏ chuột giật trên Windows có thể do phần mềm ánh xạ cấu hình sai, cũng có thể do lớp cảm ứng hỏng. Nhìn dữ liệu thô trên trang giúp bạn tách hai trường hợp này mà không cần đoán.

Kiểm tra cũng rất hữu ích khi mua tay cầm cũ. Touchpad là bộ phận ít người thử khi xem hàng, nhưng sửa nó lại đòi hỏi tháo vỏ. Vài phút vuốt và nhấn trên trang này giúp bạn tránh mua phải một chiếc tay cầm có bề mặt cảm ứng đã chết một nửa.

Cấu tạo touchpad: lớp cảm ứng điện dung và công tắc nhấn

Lớp trên cùng của touchpad là một tấm cảm biến điện dung, tương tự màn hình cảm ứng của điện thoại nhưng không hiển thị hình ảnh. Bên dưới bề mặt là một lưới đường dẫn rất mảnh. Khi ngón tay chạm vào, điện dung tại vị trí đó thay đổi, và con chip điều khiển tính ra tọa độ của điểm chạm.

Bên dưới tấm cảm biến là một công tắc cơ học. Toàn bộ touchpad được gắn sao cho nó có thể lún nhẹ xuống khi bạn ấn, đẩy vào công tắc này để tạo tiếng tách và tín hiệu nhấn. Vì vậy cảm ứng và nút nhấn là hai hệ thống riêng: một bên hỏng không có nghĩa bên kia cũng hỏng.

Tấm cảm ứng nối với bo mạch chính qua một sợi cáp dẹt mỏng. Đây là điểm yếu dễ gặp nhất, vì sợi cáp có thể bị lỏng sau một cú rơi hoặc bị gập sai khi ai đó tháo lắp tay cầm. Một sợi cáp lỏng thường gây ra lỗi chập chờn hơn là hỏng hẳn.

• Lớp cảm ứng điện dung: đọc vị trí ngón tay
• Công tắc cơ học bên dưới: tạo cú nhấn và tiếng tách
• Cáp dẹt: nối touchpad với bo mạch chính
• Chip điều khiển: tính tọa độ và gửi lên trong báo cáo HID

Tọa độ X và Y: độ phân giải của bề mặt cảm ứng

Touchpad của tay cầm Sony có độ phân giải tọa độ cao hơn nhiều so với những gì mắt bạn cảm nhận. Với DualShock 4, tọa độ ngang chạy khoảng từ 0 tới 1919 và tọa độ dọc khoảng từ 0 tới 941, tức bề mặt được chia thành gần 1920 nhân 942 điểm. Khung mô phỏng trên trang dùng đúng tỉ lệ này để vị trí ngón tay hiện ra chính xác.

Khi bạn vuốt chậm một ngón tay, tọa độ phải tăng hoặc giảm đều đặn, không đứng lại giữa chừng rồi nhảy tới một giá trị xa. Một dải mà tọa độ không đổi dù ngón tay vẫn di chuyển thường cho thấy một đường dẫn trong lớp cảm biến đã đứt. Một vùng mà tọa độ nhảy loạn có thể do cáp tiếp xúc kém.

Hãy thử chạm tới tận bốn mép. Nhiều touchpad bình thường vẫn không đạt chính xác giá trị tối đa ở mép vì viền nhựa che bớt một phần. Đó không phải lỗi. Lỗi là khi một bên đạt gần mép còn bên kia hụt rất xa, hoặc khi giá trị ở mép thay đổi giữa các lần thử.

Cảm ứng hai điểm và cử chỉ trong bài test touchpad tay cầm

Cả DualShock 4 và DualSense đều theo dõi được hai ngón tay cùng lúc. Mỗi ngón có trạng thái chạm riêng, tọa độ riêng và một mã nhận dạng riêng để phần mềm biết đâu là ngón nào khi chúng di chuyển. Điều này cho phép các cử chỉ như thu phóng bằng hai ngón hay cuộn bằng hai ngón khi dùng trên PC.

Khi làm test touchpad tay cầm với hai ngón, đặt chúng cách nhau một khoảng rõ ràng trước. Nếu hai ngón quá sát, lớp cảm biến có thể gộp chúng thành một điểm, đây là giới hạn vật lý chứ không phải lỗi. Sau đó di chuyển từng ngón riêng và xem điểm tương ứng trên trang có đi theo đúng ngón đó hay không.

Một dấu hiệu đáng ngờ là ngón thứ hai xuất hiện dù bạn chỉ chạm một ngón, hay còn gọi là chạm ma. Nó thường do hơi ẩm, mồ hôi hoặc một vết bẩn dẫn điện trên bề mặt. Lau sạch rồi thử lại trước khi nghĩ tới chuyện phần cứng hỏng.

Nút nhấn touchpad: kiểm tra công tắc cơ học

Cú nhấn touchpad thường được dùng để mở bản đồ hoặc menu, và trên PC nó có thể đóng vai trò click chuột. Vì touchpad rộng, cơ chế nhấn phải hoạt động ở mọi vị trí, từ mép trái tới mép phải. Khi một bên bị kẹt, bạn sẽ thấy cú nhấn chỉ nhận khi ấn vào giữa.

Trong bài kiểm tra, ấn ở ít nhất ba vị trí và quan sát trạng thái nút. Tín hiệu phải bật rõ ràng khi bạn nghe tiếng tách và tắt ngay khi thả tay. Nếu phải ấn rất mạnh mới nhận, hoặc tín hiệu nháy bật tắt nhiều lần trong một lần nhấn, công tắc bên dưới đã mòn hoặc có bụi bẩn.

Cú nhấn touchpad cũng được báo qua Gamepad API như một nút bổ sung trên nhiều trình duyệt, nên đôi khi bạn thấy nó sáng ngay cả khi chưa bật WebHID. Phần cảm ứng vị trí thì chỉ hiện khi WebHID đã được cho phép.

• Ấn ở mép trái, giữa và mép phải
• Tín hiệu phải bật khi nghe tiếng tách và tắt khi thả
• Phải ấn rất mạnh mới nhận là dấu hiệu công tắc mòn
• Tín hiệu nhấp nháy trong một lần nhấn cho thấy tiếp điểm bị dội

WebHID: vì sao cần quyền truy cập riêng

Gamepad API chuẩn chỉ cung cấp nút, trục và cò. Dữ liệu vị trí ngón tay trên touchpad nằm trong báo cáo HID gốc của tay cầm Sony, và Gamepad API không đưa nó ra cho trang web. Vì thế trình kiểm tra dùng WebHID để đọc trực tiếp báo cáo đó sau khi bạn đồng ý.

WebHID có trên Chrome, Edge, Opera và các trình duyệt Chromium khác trên máy tính. Firefox và Safari chưa hỗ trợ, nên phần touchpad sẽ không hiện ở đó, dù các bài kiểm tra nút và cần vẫn chạy được. Hộp thoại cấp quyền chỉ cho trang đọc thiết bị bạn chọn, và quyền này kết thúc khi bạn đóng tab.

Chế độ WebHID hiện hỗ trợ DualShock 4, DualSense và DualSense Edge. Đây cũng là những tay cầm phổ biến nhất có touchpad. Mọi dữ liệu được xử lý ngay trên máy của bạn và không được tải lên đâu cả.

DualShock 4 và DualSense: khác nhau ở touchpad thế nào

Touchpad của DualShock 4 có hình chữ nhật bo góc, đặt giữa hai cụm nút, và trên những đời đầu có một dải đèn nhỏ hắt lên từ cạnh trên. DualSense có touchpad lớn hơn một chút, bề mặt liền khối với phần thân trên của tay cầm, và theo thông tin kỹ thuật được nhiều người phân tích, nó báo tọa độ trên một lưới khoảng 1920 nhân 1080.

Về cách sử dụng, hai mẫu gần như giống nhau: đều theo dõi hai ngón, đều có nút nhấn cơ học bên dưới. DualSense Edge dùng touchpad giống DualSense tiêu chuẩn. Vì vậy cùng một quy trình kiểm tra áp dụng cho cả ba mẫu, chỉ khác ở tỉ lệ khung mà bạn quan sát.

Điểm khác lớn hơn nằm ở độ bền theo thời gian. Nhiều chiếc DualShock 4 đã qua nhiều năm sử dụng, nên lỗi cáp dẹt hay công tắc mòn xuất hiện thường xuyên hơn. DualSense mới hơn ít gặp lỗi này, nhưng bề mặt nhám của nó dễ bám bụi ở khe viền.

Các hỏng hóc thường gặp của touchpad

Lỗi phổ biến nhất là bề mặt bẩn. Dầu tay, mồ hôi và bụi tạo thành một lớp màng mỏng làm thay đổi điện dung, gây ra chạm ma hoặc chấm hiển thị rung. Lỗi này hoàn toàn sửa được bằng cách lau chùi đúng cách.

Lỗi thứ hai là cáp dẹt. Sau một cú rơi hoặc sau khi tháo vỏ thay pin, sợi cáp có thể không còn cắm chắc vào khe. Biểu hiện là touchpad lúc nhận lúc không, hoặc chỉ một phần bề mặt hoạt động. Lỗi thứ ba là công tắc nhấn mòn sau thời gian dài sử dụng, khiến cú nhấn cứng hoặc không nhận ở một bên.

Hiếm hơn là lớp cảm biến bị hỏng do chất lỏng hoặc vết nứt. Trong trường hợp này một dải hoặc cả vùng lớn không phản hồi, kể cả khi bề mặt sạch và cáp chắc. Thường cách sửa duy nhất là thay cả cụm touchpad.

• Bề mặt bẩn hoặc ẩm: chạm ma, chấm rung
• Cáp dẹt lỏng: touchpad chập chờn hoặc chết một phần
• Công tắc mòn: cú nhấn cứng, không nhận ở một bên
• Lớp cảm biến hỏng: một vùng lớn không phản hồi

Vệ sinh và sửa chữa sau khi test touchpad tay cầm

Trước khi nghĩ tới chuyện tháo máy, hãy tắt tay cầm và lau bề mặt bằng khăn sợi nhỏ hơi ẩm với một chút cồn isopropyl. Dùng tăm gỗ để lấy bụi ở khe viền quanh touchpad. Để khô hoàn toàn rồi chạy lại test touchpad tay cầm. Rất nhiều trường hợp chạm ma biến mất ngay sau bước này.

Nếu lỗi vẫn còn và bạn quen tháo lắp đồ điện tử, mở vỏ để kiểm tra cáp dẹt là bước tiếp theo. Rút ra, kiểm tra xem đầu cáp có vết gập hay oxy hóa không, rồi cắm lại chắc chắn. Với công tắc nhấn kẹt, làm sạch bụi quanh công tắc thường giúp cải thiện. Hãy nhớ rằng mở vỏ có thể làm mất bảo hành.

Khi lớp cảm biến hỏng thật sự, cụm touchpad thường được thay nguyên khối. Nếu tay cầm còn bảo hành, mang đi bảo hành luôn là lựa chọn an toàn hơn. Dù chọn cách nào, chạy lại bài kiểm tra sau khi sửa giúp bạn chắc rằng mọi vùng và cú nhấn đều hoạt động.

Dùng touchpad thay chuột trên PC

Với người chơi PC nối máy ra tivi, touchpad của tay cầm Sony là một công cụ rất tiện. Qua Steam hoặc phần mềm ánh xạ, bạn có thể cấu hình để một ngón di chuyển con trỏ, cú nhấn là click trái và hai ngón để cuộn. Như vậy bạn điều khiển được màn hình chính mà không cần với lấy chuột.

Để trải nghiệm này dễ chịu, bề mặt phải nhận chạm ổn định ở mọi vùng. Nếu bài kiểm tra cho thấy một góc nào đó bị chết, con trỏ sẽ đứng lại mỗi khi ngón tay đi qua đó. Biết trước điều này giúp bạn quyết định nên sửa hay đơn giản là tránh vùng đó khi cấu hình.

Hãy nhớ rằng con trỏ giật trên Windows không phải lúc nào cũng do phần cứng. Độ nhạy quá cao, bộ lọc làm mượt bị tắt hay xung đột giữa hai phần mềm ánh xạ chạy cùng lúc đều gây ra hiện tượng tương tự. Nếu dữ liệu trên trang sạch, hãy xem lại phần cài đặt.